و بعد اندك قى از ترياقات چنانچه گفته شد دادن و بر كفهاى پاى ترياقات چنانچه گفته شد بستن و بر كفهاى پاى ترياقات طلا كردن و بلته به آب يخ سرد كرده آن را سرد داشتن و آنجا كه غشى افتد تحريك قى كردن و اطراف بينى و گوش و ميان شفت او را سخت ماليدن و موى صدغ او كشيدن و شراب مشك و ماء اللحم در حلق او چكانيدن نافع بود و اندك مشك در گلاب حل كرده در حلق او ريختن عظيم مفيد آيد و بوى عطرها نافع باشد و آنجا كه تشنجى افتد لته بروغن گرم بر عضلهاى او طلا كردن و بر قطن از قيراطى مناسب ضماد همچنين بر پس سر او نافع آيد و به تسكين هيضه اين جمله اعراض بر طرف شود و آنجا كه فواق رنجه دارد و تنقيه معده بقى كنند و تقويت فم معده بگلاب گرم و قرنفل و فواكه مذكور غير آن تسكين آن كنند و هر كجا اعراض بد در هيضه تسكين يابد ممكن بود هيچ نبايد خوردن و استراحت و خواب بايد كردن و بهتر آن باشد كه حبى از حافظ الصحة يا حب الشفاء فروبرد تا هم بر خواب و هم بر تسكين اخلاط اعانت نمايد و اگر از گرسنگى و تشنگى كشيدن وحشتى نرسد چون اشتهاى نيكو پديد آيد و خواهند كه غذا خورد همه اندك و مقوى معده سراسيمه نبايد خوردن و از آب سرد يك بار دركشيدن اجتناب كردن و تا هفته يا سه روز حركتهاى معتدل كردن و اگر بميوه ميل شود آنچه بعده مضر باشد خوردن و از چيزهاى بدهضم و محرك اخلاط چون هريسه و تخم‌مرغ و خربزه شيرينهاى مضعف معده و شورباها و خمر و اشباه اينها پرحذر بودن و اگر به جماع معتاد باشد بعد هفته اندكى جائز بود و در غير وقت امتلاى معده و درد و غير خلو و كسانى را كه هيضه بسيار مىاوفتد اولى آن بود كه بدواى قوى همچو كبسى و برس و اطريفلات و فلافلى و زرنيخ و بلادر و دواء المشك و محبوس و سفوف مقوى و حافظ الصحة و مزيد العمر و اشباه اينها از اقراص مصطگى و عود و غيرها مداومت نمايند و جوزبوا پيوسته ما بعد طعام و اگر از معده احيانا سبب ادخالى مغلى ثقلى و جوشيدن طعام و ميل بالا نمودن و باحشاى بد ملاحظه كنند فى الحال آب گرم بايد خوردن و به مقدار توانائى قى كردن آنگاه اگر چيزى از غذاى فاسد مانده باشد آن را بدواى مناسب بايد بصلاح آوردن تا اشتهاى غالب پديد نيايد طعام خوردن جائز نباشد و همه شربتهاى شيرين و خربزه گرم تابستانى غير خسروى و هريسه و چنگال و كليچه و حلوا و طعامهاى پرروغن و تخم‌مرغ و غذاهاى لذيذ و شورباهاى آبى قاتق و آب غالب و سخت سرد در غير تابستان و بر سر ميوه و شيرينى ده ميوه‌هاى آبدار و مرخى چون هندوانه و آلو و شفتالوى هلو و زرد آلو و توت و لعوقات حلوى و كشهاى شفتالو